Zapewne nie budzi już wątpliwości fakt pozytywnego wpływu karmienia piersią na rozwój dziecka, a mleko matki jest najbardziej optymalnym pokarmem dla noworodka i niemowlęcia. Istnieją jednak sytuacje, w których taki sposób żywienia dziecka nie jest możliwy z różnych względów. Przyczyn może być wiele i w żadnym wypadku nie powinno to podlegać ocenie czy obwinianiu. Każda matka chce dla swojego dziecka jak najlepiej i te, które muszą lub chcą karmić butelką zasługują na taki sam szacunek i wsparcie. Obchodzimy właśnie tydzień karmienia piersią i życzę każdej mamie takiej możliwości, jednak nie możemy zapominać również o tych, które swoje dzieci karmią mlekiem modyfikowanym. Wszystkie mamy powinny trzymać się razem, gdyż przyświeca im ten sam cel – dobro swojego dziecka.
Na pewno większość mam uważa, że początki karmienia piersią są często trudne, okupione bólem i cierpieniem. Dla niektórych mam karmienie piersią znane z obrazków w niczym nie przypomina tej sielanki. Często początkowe problemy mijają i piękno karmienia piersią przychodzi, na co warto czekać. Będą niestety również sytuacje, w których starania nie przyniosą pożądanego efektu, wówczas alternatywą staję się stosowanie mlek modyfikowanych.
Od 1 do 7 sierpnia obchodzony jest Międzynarodowy Tydzień Karmienia Piersią, dlatego chciałabym dzisiaj przekazać Wam, drogie Mamy, kilka wskazówek jak powinna wyglądać dieta matki, która karmi swoje dziecko piersią. Znany jest nam mit diety matki karmiącej, który wręcz nakazuje wyeliminowanie większości produktów, które to miałyby wywoływać alergię lub niepożądane objawy u dziecka. Takie postępowanie jest nie tylko niewskazane, ale może doprowadzić nawet do poważnych niedoborów, rozwoju niedożywienia, a co za tym idzie do problemów zdrowotnych.
Mit diety matki karmiącej
Czy już w okresie ciąży słyszałaś „dobre rady” dotyczące eliminacji niektórych produktów z diety w czasie karmienia piersią, aby dziecko nie miało kolek, spało w nocy, nie płakało lub żeby smakowało mu Twoje mleko, a przede wszystkim, aby bronić je przed alergią? Powszechnie panuje przekonanie o dobroczynności takiego postępowania, a tym czasem mama karmiąca swoje dziecko piersią może jeść PRAWIE WSZYSTKO! Piszę prawie, bo przecież są produkty które każdy z nas z diety powinien eliminować, a należą do nich chociażby produkty wysoko przetworzone, dania typu fast-food, chipsy, produkty zawierające cukier itp. Dieta kobiety karmiącej piersią powinna być przede wszystkim zdrowa, a więc dostarczająca różnorodnych produktów, tak aby ilość składników odżywczych była odpowiednia. Jeżeli jesteś zdrowa a ciąża przebiegała prawidłowo i nie masz alergii na poszczególne produkty, nie powinnaś być na diecie eliminacyjnej profilaktycznie.
Dieta eliminacyjna zalecana jest jedynie w przypadku podejrzenia alergii u dziecka. W momencie wystąpienia u dziecka niepożądanych objawów najlepiej przeprowadzić dokładną diagnostykę alergii, a gdy jest ona potwierdzona dokonać eliminacji alergizującego składnika z diety matki. Paradoksalnie, eliminacja składników potencjalnie alergizujących może predysponować do rozwoju alergii w wieku późniejszym.
Bardzo często spotykam się również ze stwierdzeniem jakoby mleko modyfikowane było remedium na kolki niemowlęce (niestety ten pogląd występuje również wśród niektórych lekarzy!). Kolki niemowlęce spowodowane są niedojrzałością przewodu pokarmowego małego człowieka. Każde niemowlę będzie różnie tę niedojrzałość manifestowało. Jednak stwierdzenie jakoby mieszanki mleczne miały niwelować objawy kolki są mocnym nadużyciem.
Dla dziecka najlepszym pokarmem będzie mleko matki, zawiera ono przeciwciała, które wzmacniają układ odpornościowy i jeżeli tylko to możliwe należy dążyć do karmienia piersią i w pierwszej kolejności starać się niwelować niepożądane objawy (jeżeli wystąpią) za pomocą diety eliminacyjnej matki, a nie stosować gotowe mleka modyfikowane. Taka eliminacja powinna podlegać kontroli dietetyka lub lekarza z odpowiednią wiedzą żywieniową.
Każda matka najlepiej zna swoje dziecko i powinna je bacznie obserwować. Nie ulega jednak wątpliwości, że zdrowa dieta mamy i obecność w niej wartościowych produktów, w większości przypadków nie zaszkodzi dziecku.
Zdrowe odżywianie w okresie karmienia piersią
Dieta matki karmiącej powinna być przede wszystkim zdrowa, urozmaicona, dostarczająca niezbędnych składników odżywczych. Oto podstawowe zasady, które pomogą Ci Droga Mamo w prowadzeniu zdrowej diety:
- Jedz regularne posiłki
Twój dzień powinien składać się z 4-5 posiłków. Warto również pamiętać o ich regularności i zachowywaniu przerw między nimi. Pozwoli to na odpowiednią pracę organizmu i będzie wspierać metabolizm, dzięki czemu zdrowo będziesz pozbywać się ewentualnych, nadprogramowych kilogramów. Nie jest to jednak dobry czas na odchudzanie i stosowanie ograniczeń żywieniowych. W tym czasie potrzebujesz dodatkowych 500 kcal każdego dnia, aby zapewnić prawidłową laktację i dbać o własne zdrowie.
- Zadbaj o urozmaicenie diety
Odpowiednie urozmaicenie diety zapewnia odpowiednią ilość różnorodnych składników, które mają ogromny wpływ na rozwój Twojego dziecka. Nie ma jednego produktu, który dostarczyłby wszystkich substancji odżywczych, dlatego tak ważne jest uwzględnianie szerokiej gamy potraw i produktów w codziennym żywieniu.
- Pamiętaj o warzywach!
Są one źródłem witamin i minerałów, a dostarczane wraz z warzywami są niezbędne dla prawidłowego składu mleka oraz rozwoju dziecka. Co ważne, warzywa są również źródłem błonnika pokarmowego, który wspomaga pracę przewodu pokarmowego, pomaga usuwać zbędne produkty przemiany materii poprzez przyspieszanie pasażu jelitowego. W dobie chemizacji rolnictwa, warzywa niestety mogą być zanieczyszczone. Szczególnie w okresie karmienia piersią należy zwracać uwagę na jakość nabywanych produktów oraz bardzo dokładnie myć owoce i warzywa pod bieżącą wodą, aby usunąć potencjalnie niebezpieczne substancje. Warzywa najlepiej spożywać w postaci surowej, a te które powinny być gotowane najlepiej przyrządzać w krótkim czasie, gotując na parze. Ze względu na szczególne walory odżywcze, uwzględniaj warzywa w każdym ze spożywanych posiłków.
- Woda, nie może jej zabraknąć w Twojej diecie
Jedynym płynem, który może nawodnić organizm jest woda. W okresie laktacji powinnaś wypić około 3 litrów płynów w ciągu dnia. Odpowiednie nawodnienie organizmu jest niezbędne do produkcji prawidłowej ilości pokarmu. W tym czasie zaleca się spożywanie wody z naturalnych źródeł głębinowych, jak woda mineralna. Ze względu na ryzyko zanieczyszczenia wody wodociągowej nie zaleca się jej spożywania bez obróbki termicznej.
- Ważne składniki w diecie
Twoja dieta powinna dostarczać odpowiedniej ilości białka. Jego źródłem powinno być dobrej jakości mięso, ryby, jaja oraz produkty roślinne.
Składnikiem ważnym w laktacji jest wapń, pamiętaj więc aby w swoim jadłospisie nie zabrakło zielonych warzyw (jarmuż, szpinak, brokuły, natka pietruszki), do posiłków warto dodawać również pestki słonecznika, dyni czy sezamu, które to wzbogacą dietę w wapń. Źródłem wapnia są również przetwory mleczne, które możesz spożywać, jeżeli nie masz stwierdzonej alergii na białko mleka krowiego lub gdy brak jest innych przeciwwskazań zdrowotnych. Jednak ze względu na obecność na rynku przetworzonych produktów mlecznych, zawsze przed zakupem dokładnie analizuj skład i wybieraj te produkty, które mają jak najmniej składników dodatkowych, w tym cukru i substancji konserwujących.
Przy karmieniu piersią nie zapominaj o źródłach żelaza. Należą do nich: czerwone mięso, ryby, jaja, orzechy czy kasze. Aby zwiększyć przyswajalność żelaza pamiętaj, aby wraz z tymi produktami spożywać Witaminę C, która powinna pochodzić z warzyw czy z owoców. Nie należy również zapominać o czynnikach utrudniających wchłanianie żelaza takich jak: herbata czarna, duża ilość błonnika pokarmowego oraz produkty bogate w wapń.
- Nie zapominaj o wartościowych kaszach
Są one przede wszystkim źródłem witamin z grupy B, kwasu foliowego, Witaminy E oraz błonnika pokarmowego, a ponadto magnezu, potasu, żelaza, cynku, miedzi i manganu. Pamiętając o urozmaiceniu diety, planuj w swoim żywieniu kaszę gryczaną (najlepiej niepaloną), kasze jaglaną, jęczmienną, a także komosę ryżową czy amarantus, które to są również źródłem białka.
- Ważne jest to w jaki sposób przygotowujesz posiłki
Pamiętaj o dokładnym myciu warzyw i owoców. Przygotowując potrawy na ciepło gotuj na parze (ten sposób pozwala na zachowanie wartości odżywczych produktów), gotuj w wodzie, piecz lub duś. Powinnaś unikać potraw smażonych, gdyż są ciężkostrawne i podczas tego typu obróbki powstają niezdrowe substancje.
Suplementacja diety
Odpowiednio skomponowana dieta powinna dostarczyć wszystkich niezbędnych składników odżywczych, jednak jeżeli z różnych przyczyn podaż odpowiedniej ilości nie jest możliwa, należy niedoborowe substancje suplementować.
WITAMINA D
Witamina D powstaje głównie z skórze pod wpływem promieni słonecznych. W żywności jest jej stosunkowo niewiele. Biorąc pod uwagę fakt klimatu w jakim żyjemy, niedobory witaminy D są znaczne. Dlatego zaleca się suplementację Witaminy D w przypadku kobiet karmiących piersią w dawce 800-1000 jednostek na dobę. Najlepiej jednak regularnie badać stężenie Witaminy D we krwi i stosować indywidualnie dobraną dawkę suplementacyjną.
WAPŃ
Dzienne zapotrzebowanie na ten składnik wynosi 1000 -1300 mg. Suplementacja wymagana jest tylko w przypadku niedostatecznego spożycia wraz z dietą.
KWASY TŁUSZCZOWE
W przypadku małego spożycia ryb zaleca się suplementację tego składnika w dawce 400 – 600 mg DHA na dobę
Podsumowanie
Pokarm matki jest najlepszym rodzajem pożywienia dla rozwijającego się dziecka, a odpowiednia, zdrowa dieta jest niezbędna dla odpowiedniej ilości oraz jakości pokarmu. Warto pamiętać, iż dieta eliminacyjna powinna mieć zastosowanie tylko wtedy, kiedy występuje podejrzenie alergii, a prowadzenie takiej diety powinno odbywać się pod nadzorem specjalisty.